Stuwing wordt veelal gezien als een normale toestand die enige dagen na de bevalling op kan treden. Het wordt beschouwd als teken dat de borstvoeding goed op gang komt. Je kunt er eigenlijk niet zoveel aan doen, behalve het ongemak en de pijn voor de moeder verlichten. Velen hebben ook geleerd dat je aan een gestuwde borst nooit met een kolf moet komen. Liever worden deze toch al pijnlijke borsten met de hand gemasseerd, wat voor de moeder bepaald geen pretje is.
Lactatiekundigen maken onderscheid tussen milde stuwing (volle borsten) en ernstige stuwing [1]. Ernstige stuwing is een conditie waarbij de borsten van de moeder hard zijn en gezwollen, waarbij ze warm aanvoelen en pijnlijk zijn en de temperatuur van de moeder boven de 38.4 C komt. Door de hardheid van de borsten is het voor de baby zo goed als onmogelijk om te drinken en is de kans aanwezig dat hij bij zijn pogingen daartoe de tepels zal verwonden. Tegelijkertijd wordt de druk in de borsten zo groot, dat melkstasis op zal treden en vervolgens atrofie van het melkklierweefsel. Door de stasis kan de toestand zo ernstig worden dat de borsten niet meer lekken en niet meer geleegd kunnen worden. Wanneer de stuwing uiteindelijk afneemt, zal door de atrofie de productie van de moeder niet meer voldoende zijn voor de behoefte van haar baby. Ernstige stuwing ontstaat als gevolg van mismanagement van de borstvoeding, door het opleggen van beperkingen in het aantal en de duur van de voedingen. Wanneer een baby niet in 24 uur niet tenminste acht voedingen heeft gehad met een gemiddelde van 15 minuten per voeding, is dat niet genoeg.
Het bijvoeden van de baby met andere voeding draagt ook bij tot een verhoogde kans op ernstige stuwing [2]. Het gebruik van tepelhoedjes onder deze omstandigheden zal gemakkelijk tot beschadiging van de borsten leiden en bovendien de baby in verwarring brengen omtrent de te gebruiken drinktechniek. Daarentegen zorgen de al eerder genoemde nieuwe inzichten ervoor dat dit alles voorkomen kan worden. De moeder die wordt aangemoedigd haar baby de eerste dagen elke keer als hij niet diep slaapt de borst aan te bieden en hem dan zo lang te laten drinken als hij wil, zal ook merken dat haar borsten voller worden. Ze blijven echter zacht, worden niet pijnlijk en haar temperatuur zal niet boven de 38 C stijgen. Deze normale toestand van milde stuwing (volle borsten) duurt gewoonlijk zo'n 24 uur.
Ernstige stuwing is ongewenst en kan en moet voorkomen worden. Wanneer niet alles de eerste dagen helemaal naar wens is verlopen en er ernstige stuwing dreigt, is het zaak in te grijpen. De beste methode is het leegkolven van beide borsten. Dit moet gebeuren met een goede volautomatische elektrische kolf. Kolfapparaten die niet automatisch het zuigritme regelen en handkolven brengen gevaar van beschadiging van het borstweefsel met zich mee. Wanneer de borsten éénmaal zijn leeggekolfd, kan het gevoerde beleid weer hervat worden. De kans dat alsnog ernstige stuwing zal optreden is een stuk kleiner geworden. In sommige gevallen zal het echter nodig zijn het leegkolven nog eens te herhalen en in uitzonderingsgevallen wellicht nog een derde keer. Bij het kolven helpt het de borst van te voren warm te maken met een warm compres of de Welcare Borstwarmers. De kanalen worden wijder door de warmte en de melk zal makkelijker stromen. Ook is aan te raden de borsten niet langer dan een minuut of 5 - 7 te kolven waarna naar de andere borst wordt overgegaan en dit wisselen een keer of twee tot drie te herhalen. De moeder voelt zich na zo'n behandeling een stuk beter en het risico van melkstasis en atrofie is afgewend. Ook is de kans dat de moeder al in haar kraambed te maken krijgt met een borstontsteking zo goed als verdwenen.
Is de stuwing toch uit de hand gelopen, dan is kolven ook op zijn plaats. Hoewel het eerst niet zal lukken is het goed de borsten ieder uur tien minuten te kolven. Niet langer vanwege gevaar voor beschadiging. Ook nu moet het gecombineerd worden met 'hete' compressen vóór het kolven. Koude compressen kunnen nu gebruikt worden om de pijn tussen het kolven door te verzachten, hoewel veel vrouwen voor dat doel ook warmte prefereren. Na verloop van enige tijd gaat de borst weer 'lopen'; nu ook leegkolven en daarbij weer wisselen van borst.
Slechts bij 10% van de moeders die geen borstvoeding willen gaan geven krijgt problemen met de stuwing. Ook in die gevallen is het één of meerdere malen afkolven van de borsten de beste manier om problemen te voorkomen. Het gebruik van bromocriptine en dopaminepreparaten moet ontraden worden vanwege mogelijke ernstige bijeffecten, [3],[4],[5],[6]. Bovendien treedt vaak na het staken van deze middelen toch nog stuwing op.
De hier beschreven benadering van stuwing is in ons land helemaal nieuw. De resultaten zijn goed en de beschikbaarheid van goede elektrische kolven is tegenwoordig zo groot dat daar geen bezwaar meer ligt. Het hebben van ernstige stuwing is een hele belasting voor de jonge moeder en heeft een nadelig effect op de borstvoeding. Waarom zouden we iets dat zoveel negatieve kanten heeft nog laten gebeuren als het niet meer nodig is?

Bron: Siemian Berghuijs,
         lactatiekundige IBCLC (International Board of Certified Lactation Consultants)